Video AI Kharg Island: Trump 'giả' đòn đánh, xung đột Mỹ-Iran vẫn có thật

Kharg Island có bị tấn công thật không?

Không. Đó là câu trả lời ngắn gọn nhất cho một video đã lan truyền khắp mạng xã hội trong vài ngày qua. Trump đăng đoạn footage mô phỏng cảnh Kharg Island trung tâm xuất khẩu dầu quan trọng nhất của Iran bị phá hủy, kèm phát ngôn gọi Iran là “quốc gia thất bại” và chỉ trích nền kinh tế nước này.

Vấn đề là đoạn video được tạo bằng AI, không phải cảnh quay thực tế. Bộ Quốc phòng Mỹ đã lên tiếng xác nhận không có cuộc tấn công nào xảy ra tại hòn đảo này trong loạt đối đầu gần nhất. Một quan chức Mỹ nói thẳng rằng Kharg Island không nằm trong danh sách mục tiêu của lần giao tranh vừa qua.

Chi tiết đáng chú ý hơn: theo NBC News, Pentagon từng có kế hoạch dự phòng nhằm vào Kharg Island, nhưng kế hoạch đó chưa từng được phê duyệt. Nói cách khác, ý tưởng tấn công có tồn tại trên giấy còn hành động thực tế thì không. Giới chức dầu khí Iran cũng bác bỏ video, khẳng định tình hình trên đảo hoàn toàn bình thường.

Vậy những đòn đánh thật sự đã diễn ra ở đâu?

Trong khi Kharg Island chỉ tồn tại trong video dựng, các cuộc tấn công thật lại xảy ra ở những địa điểm khác ít gây chú ý trên mạng xã hội hơn nhưng có hậu quả quân sự cụ thể.

Mỹ đã tiến hành một đợt tấn công vào Larak Island, phá hủy hai bệ phóng tên lửa của IRGC. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) mô tả đây là “hành động giới hạn, chính xác” nhằm vào lực lượng đặt mìn của IRGC lực lượng được cho là đang chuẩn bị bắn tên lửa mang mìn biển vào Eo biển Hormuz. Đây được xem là cuộc tấn công đầu tiên của Mỹ trên lãnh thổ Iran kể từ cuối tháng Bảy.

Iran đáp trả bằng cách nhằm vào một căn cứ quân sự Mỹ. Đồng thời, tên lửa Iran phóng về phía Jordan đã bị đánh chặn theo tuyên bố chính thức của Jordan, quân đội nước này chặn được 10 tên lửa đạn đạo, ba tên lửa khác rơi xuống khu vực hẻo lánh. Một số nguồn tin sớm hơn đưa ra con số khác (8 tên lửa bị chặn), cho thấy ngay cả thông tin xác thực cũng chưa hoàn toàn thống nhất giữa các bên.

IRGC tuyên bố cuộc tấn công này nhằm vào hai căn cứ quân sự Mỹ tại Jordan. Một nguồn tin của Fox News nói rằng gần như toàn bộ số tên lửa đã bị hệ thống phòng không Mỹ đánh chặn.

Một video giả tại sao lại nguy hiểm giữa một cuộc chiến thật?

Câu trả lời không nằm ở bản thân đoạn video, mà ở bối cảnh nó xuất hiện. Chiến dịch quân sự của Mỹ chống Iran đã kéo dài 7 tháng đủ lâu để mỗi tuyên bố công khai, dù chính thức hay không, đều mang trọng lượng chiến lược.

IRGC đã công khai tuyên bố sẽ đáp trả “mạnh mẽ” mọi cuộc tấn công nhằm vào Iran, gọi các đòn đánh của Mỹ là “sai lầm chiến lược và chết người”. Trong khi đó, các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại trong khu vực vẫn tiếp diễn, và Iran vẫn duy trì xuất khẩu dầu qua Eo biển Hormuz tuyến đường chiếm khoảng 20% lưu lượng dầu toàn cầu.

Đặt một video AI mô phỏng đòn đánh vào giữa bối cảnh này tạo ra một hiệu ứng khó lường: nó không cần đúng sự thật để có tác dụng chính trị. Với đối phương, một tuyên bố cứng rắn kèm hình ảnh dù giả vẫn có thể được đọc như tín hiệu leo thang thật. Với công chúng, ranh giới giữa thông tin chiến sự và tuyên truyền ngày càng mờ đi khi công nghệ tạo hình ảnh giả đạt độ chân thực cao.

Rủi ro lớn nhất không phải là ai đó tin video là thật trong dài hạn Bộ Quốc phòng Mỹ đã đính chính khá nhanh. Rủi ro nằm ở khoảng thời gian trước khi đính chính đó xảy ra, khi các bên liên quan buộc phải phản ứng dựa trên thông tin chưa được xác minh. Trong một khu vực đã có tên lửa bay qua bầu trời Jordan và tàu thương mại bị tấn công gần Hormuz, khoảng thời gian đó đủ để một tính toán nhầm trở thành một quyết định không thể rút lại.