MSCHF 'phá' Lexus RZ và RX thành tác phẩm điêu khắc: PR nghệ thuật hay chiêu marketing tính toán?

Hai chiếc Lexus không còn là ô tô

Tại New York, nhóm nghệ sĩ MSCHF vừa công bố dự án mang tên Motomorphosis: lấy hai mẫu xe thật của Lexus — RZ 450e (xe điện) và RX 450h+ (hybrid plug-in) — rồi biến dạng chúng thành hai tác phẩm điêu khắc kỳ dị, gọi chung là 'Form Cars'.

Chiếc RZ 450e trở thành 'Circle Car' — thân xe bị bẻ cong thành hình tròn khép kín. Chiếc RX 450h+ trở thành 'Twisted Car' — khung xe bị xoắn vặn như một cú lỗi render trong phần mềm 3D. Cả hai đều được trưng bày như vật thể nghệ thuật, không phải phương tiện di chuyển.

Cảm hứng từ lỗi đồ họa 3D, không phải từ ngành ô tô

Điểm đáng chú ý nhất của Motomorphosis không nằm ở hình dạng cuối cùng, mà ở nguồn cảm hứng: MSCHF mô phỏng lại các thao tác quen thuộc trong phần mềm đồ họa 3D — kéo, bẻ, xoắn một khối hình học ảo — rồi áp trực tiếp lên vật thể thật là chiếc xe.

Đây là cách MSCHF hay làm: lấy một hành vi số hóa mà ai cũng từng thấy (ở đây là chỉnh sửa mô hình 3D) và ép nó tồn tại ngoài đời thực, tạo ra cảm giác 'lỗi hệ thống' hữu hình. Hiệu ứng thị giác gây khó chịu là chủ đích, không phải tai nạn.

• Circle Car: RZ 450e bị uốn thành vòng tròn khép kín
• Twisted Car: RX 450h+ bị xoắn theo trục dọc thân xe
• Cả hai đều mất khả năng vận hành trên đường sau khi biến dạng

Tại sao Lexus chấp nhận 'phá' xe của mình

Motomorphosis nằm trong chương trình Electric Made Art của Lexus — một sáng kiến dùng nghệ thuật để nói về xe điện hóa, thay vì quảng cáo thông số kỹ thuật truyền thống. Việc chọn MSCHF, một nhóm nổi tiếng vì các dự án khiêu khích và hay gây tranh luận, là một lựa chọn có tính toán.

Lexus không cần thêm một đoạn video khoe pin hay quãng đường di chuyển. Thứ họ cần là được nhắc tên trong những cuộc trò chuyện về văn hóa, thiết kế và nghệ thuật đương đại — nơi các hãng xe truyền thống hiếm khi chen chân vào tự nhiên.

Ai được lợi, ai chịu rủi ro

MSCHF được lợi rõ nhất: một hãng xe hạng sang tài trợ nguyên liệu (hai chiếc xe thật) và không gian trưng bày tại New York, giúp nhóm mở rộng phạm vi hoạt động sang lĩnh vực ô tô — thứ họ chưa từng làm trước đây.

Lexus được truyền thông miễn phí từ giới yêu nghệ thuật và cộng đồng thiết kế, những người thường không quan tâm đến quảng cáo xe hơi thông thường. Nhưng rủi ro cũng có: phá hủy công khai hai chiếc xe thật (dù đã hết vận hành) có thể bị nhìn nhận là phô trương lãng phí, đặc biệt trong bối cảnh xe điện và hybrid vẫn đang cần thuyết phục người dùng về giá trị bền vững.

Người xem hưởng lợi ít trực tiếp nhất nhưng lại là nhóm quyết định thành công của dự án: nếu 'Form Cars' chỉ gây chú ý ngắn hạn rồi chìm, khoản đầu tư của Lexus vào nghệ thuật coi như không hiệu quả.

Một xu hướng lớn hơn: hãng xe mượn tiếng ồn của nghệ thuật gây tranh cãi

Motomorphosis không phải lần đầu một hãng lớn bắt tay với nghệ sĩ có tiếng tai tiếng để tạo hiệu ứng truyền thông. Khi thị trường xe điện ngày càng đông đúc về thông điệp 'xanh, thông minh, tiết kiệm', khác biệt hóa bằng câu chuyện văn hóa trở thành lối đi mà nhiều hãng đang thử.

Câu hỏi đáng đặt ra không phải 'tác phẩm có đẹp không', mà là liệu chiến lược mượn danh tiếng gây tranh cãi của các nhóm như MSCHF có thực sự chuyển hóa thành thiện cảm với thương hiệu, hay chỉ tạo ra một khoảnh khắc lan truyền rồi trôi qua như mọi trào lưu ngắn hạn khác trên mạng.